CUỘC SỐNG, SỨ VỤ CỦA NGÀI...CỦA CHÚNG TA

 

Đức Cha Jean Sion

(Đấng Sáng Lập Dòng Giu Se Việt Nam)

.......................

“Các anh em đã được sai đi.”

Cha Gerard Trần Lộc

(Nguyên Bề Trên Tổng Quyền Dòng Giu Se)

Nếu tâm tình của bài viết "Giuse Trong Mình" chưa đến với anh em, thì nay, xin chia sẻ thêm, "Giuse trong tâm thức và trái tim mình."

Đường về quê hương, cách 12,000 dặm, tưởng xa, quá ư xa, nhưng, thật gần. Lịch sử hội dòng, cùng với đấng sáng lập, những tháng ngày sơ khai gần một thế kỷ qua, dường như tít mờ xa, biền biệt…nhưng, mãi mãi gần với mình, trong tâm thức và hoài niệm.

Mấy ai còn nhớ những gia thoại về quá khứ, lịch sử, nhịp sống của hội dòng trong nhưng giai đoạn đầy chông gai và thử thách–chiến tranh, bom đạn, chết chóc và chia ly. Nhưng, khi đọc lại một đoạn trích từ lịch sử hội dòng, lòng mình bừng sống lại...

“Tháng 1 năm 1921, Cha Jean Sion được cử làm chính xứ Phú Thượng (Quảng Nam). Đó là một giáo xứ kỳ cựu miền núi, có một tu viện Mến Thánh Giá và 1500 giáo dân. Cha Jean Sion nổ lực phát triển công cuộc truyền giáo với phương thức: "tình thương đi trước, lời giảng theo sau" để đến với mọi người. Ngài lưu tâm học hỏi phong tục, tập quán để có thể hội nhập vào nền văn hóa địa phương.” [1, 2, 3]

Giữa thập niên 60s, từ Hoà Khánh (Cách Đà Nẵng khoảng 10km về hướng Bắc), mình đạp xe đạp dưới cơn mưa xối xả, mang thư của cha Nguyễn Xuân Văn đến cha xứ Phú Thượng. Ngạc nhiên với một miền núi rừng, đường đi dốc đá, không an toàn cho chiếc xe đạp cũ kỹ, lại có một ngôi thánh đường thật cũ, thiết kế theo kiến trúc âu châu. Sau nầy, một ngày nắng ráo, đẹp trời, mình lại đi xe gắn máy trở lại Phú Thượng/An Ngãi, không đi thăm giáo xứ, nhưng thăm Quang (móm) lớp mình. Nhà Dương (dế), lớp tiến Dũng, cũng gần bên cạnh. Tuy là một giáo xứ nhỏ và nghèo, nhưng có một lịch sử truyền giáo và đời sống Kitô giáo đã bám rễ khá lâu đời.

Tin ngoài đường đến chuyện trong nhà.

Khoảng cuối thế kỷ 19, ông Cố của mình và một số các ông uy tín trong làng xuống tỉnh, Hội An, kiện tụng đất đai hoặc các tranh chấp khác, nhưng bị một nhóm người vu khống, chụp vũ, cáo vạ và các cụ bị bắt, nhốt. Được các Cha Jean-Baptiste Bruyère (Cố Nhơn) cứu, tha về và từ đó, đức tin tôn giáo đâm chồi nẩy lộc. Thế là, Thiên Chúa đã đoái thương đến miền đất đèo heo hút gió Hoằng Phước, một địa sở và nhiều giáo họ được khai sinh, cái nôi của cha Clement Lưu Minh Hoàng và khá nhiều anh em Giuse (Nguyễn Khánh Trân, Nguyễn Khánh Ân, Trần Một, Bùi Tuận, Bùi Hoà, Nguyễn Hão, Nguyễn Đức, Hà Văn Cảnh, Nguyễn Thành Tài, Số Lớn, Nguyễn Hưng Yên và Nguyễn Hưng MH...còn nhiều)–nơi đã có nhiều Sư Huynh Giuse đến phục vụ (Sư Huynh Emile) và một linh mục rất trẻ đã gục ngã vì đức tin, Giuse Nguyễn Hữu Ngợi (gốc Gò Thị). Ngoài anh em Giuse ra, còn rất nhiều anh chị em, các đấng tiền bối đã dấn thân cho cánh đồng truyền giáo, trong nhiều môi trường, triều–dòng, nam lẫn nữ, liên tục hơn một thế kỷ qua. [5]

“Là người Pháp, nhưng vị thừa sai trẻ Jean Sion không thích quan hệ với chính quyền bảo hộ mà chọn đứng về phía người thấp cổ bé miệng. Cha chỉ đến với nhà cầm quyền khi nào cần bênh vực quyền lợi của [người dân bị áp bức]. Vì thế cha Jean Sion không được vị Công sứ Pháp ở Đà Nẵng thích, nhưng cha rất được lòng chính quyền Việt Nam. Đó cũng là một trong những lý do khiến Cha phải rời Phú Thượng sau mười chín tháng quản nhiệm giáo xứ nảy.” [1, 2, 3]

Gần một thế kỷ sau cuộc đời truyền giáo và lý tưởng phục vụ của đấng sáng lập, không ngờ, mình đã tiếp tục sứ mệnh của ngài qua châm ngôn sống và phục vụ: "Bênh kẻ cô thân-nâng cao công lý". Vì dù sống trong thời đại nào, miền đất nào, xã hội nào, con người luôn luôn đối diện trước những áp bức, bóc lột và chống chọi mọi bất công. Theo gương đấng sáng lập, mình miệt mài bênh vực và bảo vệ quyền lợi bất cứ ai bị áp bức, không phân biệt sắc tộc, giống tính, tuổi tác hay học vị, địa vị hay tước vị.

Một trăm năm sau, Đức Thánh Cha Phanxicô, qua Thông Điệp “LAUDATO SÍ” (2020), cũng luôn nhắc đến thân phận của những người nghèo khó, thua thiệt và luôn bị bỏ rơi, chà đạp. Đức Phanxicô nói: “…Chúng ta đã không dừng lại để lắng nghe những bất công trên toàn thế giới, chúng ta cũng không lắng nghe tiếng khóc từ những người nghèo khó [khốn cùng].” [6]

Ngày 05 tháng 07 năm 1926 Đức Cha Grangeon triệu tập và chủ tọa một cuộc họp đặc biệt của Hội Đồng Tư Vấn giáo phận để cứu xét thỉnh nguyện. Cha Jean Sion thuyết trình về cơ cấu, mục đích, phương hướng và lối tổ chức Dòng mới. Hội Đồng Cố Vấn chấp thuận việc thành lập dòng mới và lấy tên là: “Dòng Anh Em Hèn Mọn Thánh Giuse”, viết tắt là AEHMTGS. Tiếng Pháp là: Congrégation des Petits Frère de Saint Joseph. Cha Jean Sion được đề cử làm Bề Trên kiêm nhiệm cha Chính xứ Nhà Đá. Cha Sáng Lập chọn ngày 1 tháng 11 năm 1926 làm ngày khai sanh Tu Dòng mới. Ngài đích thân lo hết mọi việc. Có hai thầy giảng giúp dạy văn hóa. [1, 2, 3]

Tu Sĩ đầu tiên [số #0]

Bất kỳ đệ từ nào bắt đầu bước qua ngưỡng cửa dòng, sẽ được chào đón và cấp một số–số nhập dòng. Không biết số cuối cùng là số mấy khi đệ tử viện đóng cửa, khoá sổ, nhưng riêng mình lại có một giai thoại vui về số nhập dòng (800) của mình.

Hầu hết, anh em nào cũng nhớ số nhập dòng của mình, lắm lúc, từ đó, biết được ai thuộc lớp nào. Hỏi thử, ai mang số [1]? Hầu như ai nấy đều ú ớ. Hoặc dám cá, Cha Paul Định, hoặc Sư Huynh André Phùng Điểm, hoặc...Lắm người vẫn thắc mắc, hoặc chưa hiểu, không hiểu, tại sao trong khuôn viên dòng hiện nay lại có bức điêu khắc của đấng sáng lập với bốn sư huynh bên cạnh. Theo thông tin và hiểu biết của mình, đấy, chính là bốn sư huynh tuyên khấn trọn đời đầu tiên của dòng–năm 1941: André Phùng Điểm, Dominique Hà Long Ẩn, Paul Nguyễn Định, Eugène Trần Đình Kính. Ba trong bốn Sư Huynh nầy là rường cột của hội dòng gần 30 năm, từ khi khấn trọn. [1, 2, 3]

Ít mấy ai đặt vấn đề, các vị sáng lập dòng (nam), xuất thân từ địa phận (triều), có khấn, giữ ba lời khấn 1) khó nghèo, 2) trong sạch, 3) vâng phục?

Riêng Cha Jean Sion, ngài là một vị chân tu, chính Ngài đã xin được trở thành người tu sĩ đầu tiên của tu hội Ngài đã sáng lập. Trên cơ sở đó, không ai khác, chính Ngài là tu sĩ đầu tiên, mang số [0] của tu hội anh em hèn mọn mà Ngài hằng cưu mang cho đến khi sinh dựng.

Sử của dòng ghi lại: “Để việc đào tạo đạt kết quả vững chắc, Cha Sáng Lập tự nguyện làm “người tu sĩ đầu tiên”. Ngài được Đấng Bản Quyền cho phép dấn thân giữ Đức Khó Nghèo, sống giản dị, khiêm nhu, hy sinh và từ bỏ…Nếp sống ấy ngài còn giữ mãi trong đời sống Giám mục. Sau này trong một buổi tĩnh tâm dọn mình chịu chức Giám mục, ngài dốc quyết sẽ "vẫn còn là [tu sĩ] trong khi làm Giám mục như nhiều vị thánh đã làm". [1, 2, 3]

Những ngày sống dưới mái đệ tử viện, hoặc thỉnh viện, một đêm thinh lặng [grand silence] đã thấy trăn trở rồi, huống chi một ngày, một tuần tĩnh tâm, bặm chặt đôi bờ môi, để trái tim và tâm trí hé mở cho những suy tư về con người, nội tâm và đức tin tôn giáo. Rảo quanh lại, không tìm thấy dấu vết gì về những bài tĩnh tâm–phải chăng, nhựa sống, sức sống mãnh liệt của tuổi trẻ, những giấc mộng to lớn, những giấc mơ vá trời lấp bể đã phủ lấp trái tim bé nhỏ của chúng ta. Giờ, một năm chôn chân, cột mãi với chiến ghế già nua từ lúc Covid viếng nhà, nào dám thở than, nào dám hờn dỗi. Khó mà tha thứ cho Cô vít–vì bao nhiêu triệu người đã ra đi vội vã–nhưng, nếu biết song hành với sự khép kín trong không gian của căn phòng, để rồi được đọc nhiều hơn, được suy tư rộng hơn, chiêm niệm xa hơn về hành trình làm người–phải chăng, đấy là hồng ân và món quà Chúa trao ban mỗi người chúng ta.

Chợt quay lại, mình đã sống kiếp người ra sao? Nhìn lên vách với những mảnh bằng mà mình mãi một đời, đánh đổi tất cả, trả một giá rất đắt để đạt được–giờ đây, chẳng chia vui sẻ buồn gì được với mình. Nhìn quanh căn phòng mình trang hoàng, sơn phết với màu sắc mình thích–khi nhắm mắt, chẳng còn lại màu sắc gì khi nằm trong chiếc áo quan mà mình đã một lần nghe lóm: "thiên-địa-thành-chất"– đó là, tấm ván trên mặt (thiên), tấm ván dưới lưng (địa), tấm ván hai bên (thành) và tấm ván hai đầu, chân và đầu (chất) của quan tài.

Chợt nhớ lại ba câu thơ trong bài "Một Giấc Mơ-Un Songe"

Et seul, abandonné de tout le genre humain

Dont, je traînai partout l'implacable anathème,

Quand j'implorai du ciel une pitié suprême, 

Và một mình, bị cả nhân loại bỏ rơi

Tôi đã kéo đi khắp nơi,

Khi tôi cầu xin lòng thương xót tối cao từ thiên đàng,

Dường như, mình đang đứng lại trên bục của lớp đệ lục năm xưa, diễn đạt, trả bài trong lớp tiếng Pháp của Sư Huynh Martin Ty (vừa mới mất-1943-2021).

Vĩnh Biệt

Sử hội dòng: "Vì là con người suy tư, nỗi buồn ray rứt không được về lại giáo phận Kontum...Sự buồn nhớ giáo phận làm cho tâm hồn ngài chết điếng, có nhiều lúc ngài ngồi thinh lặng hàng giờ như người mất trí, hai mắt mờ dần...ước mơ về lại giáo phận Kontum luôn luôn ám ảnh ngài." [1, 2, 3]

            Đọc đến đây, mình nghẹn ngào. Một vị chân tu, đã yêu thương và Ngài yêu thương đến hơi thở cuốn đời, về miền đất xa xôi, về những con người kém văn minh, thua thiệt, thấp cổ bé miệng...Ngài đã yêu thương và dâng hiến toàn thân, tất cả, "Mình vì mọi người". Mình cũng đã một thời, không phải 3 tháng, 3 năm, nhưng hơn 30 năm (1975-2005) mải miết dằn vật, nhớ nhung quê nhà không nguôi. Lắm lúc, cứ nghĩ, mình sẽ chết "không nhắm mắt"–vì mòn mỏi trông mong được đặt chân lại trên quê hương dấu yêu của mình–của riêng mình. Để làm gì, được gì, cho ai, chả biết, cũng không cần biết, không định hình, định vị được–chỉ biết nhớ thương ngút ngàn.

“Thư bất tận ngôn, ngôn bất tận ý” 書不盡言, 言不盡意 . Dẫu biết rằng, chữ nghĩa không chuyển tải hết lời và lời lại càng không diễn đạt hết ý, hết tâm tư, nhưng, vốn đã sinh ra kiếp "Sống vì Chữ-Chết vì Nghĩa", đành mượn tất cả những gì có thể, gửi đến, chia sẻ với anh em, như một lời, đầu cũng như cuối, biết nhau, có nhau trong đời, dù không giúp được gì cho anh em–xin tha thứ, hoặc đã mắc lòng chi anh em, cũng xin thứ tha. Ăn cắp hai câu nơi bia mộ của Đức Cha De Cassaigne: 

“Tôi xin những người nào, mà khi còn sống, tôi không giúp đỡ được gì,

hãy tha lỗi cho tôi.”

“Tôi xin những người nào, mà khi còn sống, tôi đã nêu gương xấu,

hãy tha lỗi cho tôi.”

Ngài vừa làm Cha sở, Thầy giảng, Giám đốc, Y tá, chăm nom chu đáo cho tất cả bệnh nhân mọi tôn giáo, trẻ già…Ngài quyết tâm sống chết với con cái cùi hủi của Ngài. [7]

Mừng kính thánh Giuse (19/3) –Toà Chúa hôm nay hoà ca-Đền thánh Giuse đầy hoa.

Xa Dòng (1975-2021), nhưng, Dòng và anh em mãi mãi trong mình.

Bernard (MH) Nguyên-Đăng

Dallas, Texas-USA

BernardLawDr@gmail.com

Rất mong anh em góp ý, chia sẻ.  Vì, mình đầu đã lú, trí lại lẫn...nhớ gì viết nấy, viết bậy, anh em đừng cười–nếu có cười, mừng, cũng là món quà bé nhỏ mình gửi đến anh em, thay vì cái ôm hôn thân ái. MH

Tham khảo:

[1] Tiểu sử Đức Giám Mục Jean Sion Khâm (1890-1951)

http://krongblah.blogspot.com/2014/04/tieu-su-uc-giam-muc-jean-sion-kham-1890.html

[2] http://hdcgiuse-nl.blogspot.com/2012/07/tinh-dong-ngoi-loi-giuse-svd-viet-nam.html

[3] Sự nghiệp truyền giáo của Đức Cha Jean Sion Khâm (I)

http://www.authorstream.com/Presentation/dovanhuu-523967-sunghieptruyengiaocuadcjean-sion-t1/

[3] Sự nghiệp truyền giáo của Đức Cha Jean Sion Khâm (II)

http://www.authorstream.com/Presentation/dovanhuu-716497-2-sunghieptruyengiaocuadcjean-sion-t2b/

Đôi Nét Lịch Sử Hội Dòng Ảnh Phép Lạ

[4] https://giaophankontum.com/tin-tuc/giao-phan-kontum/doi-net-lich-su-hoi-dong-anh-phep-la

[5] Lịch sử Giáo Xứ Hoằng Phước

http://www.giaoxugiaohovietnam.com/DaNang/01-Giao-Phan-DaNang-HoangPhuoc.htm

[6] Thông Điệp “LAUDATO SÍ”

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/Giaohoi/ThongDiep/06Laudato_Si/03TomLuoc.htm

https://ngoiloivn.net/pin_post/cd-nha-chinh-svd-tinh-tam-mua-vong-voi-thong-diep-laudato-si/

[7] Ðức Cha Jean Cassaigne – Bạn của người phong tại Việt Nam

https://nhathothaiha.net/duc-cha-jean-cassaigne-ban-cua-nguoi-phong-cui-tai-viet-nam/

FACEBOOK

https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=3095179750724099&id=100006963129449

.......................

Đọc vội tâm tình của anh trong bài viết về lịch sử Đức Cha Jean Sion, tôi lại bồi hồi quay về quá khứ.

Rõ ràng quá khứ vẫn sống âm thầm dưới lớp tro tàn của tháng năm.

Hồi hộp, xúc động, nhớ thương, núi tiết, cho dù tuổi tám mươi. Nhớ thương bố mẹ sinh thành, nhớ thương ôm chặt anh em Giuse khai quang cuộc sống tâm linh, chuyên nghiệp để trưởng thành trong đời sống Con Chúa…ngày nay.

Công ơn ấy làm sao quên được. Nhớ anh, hy vọng có dịp sẻ tâm sự nhiều hơn vì dù sao, Đã mang kiếp tầm phải nhả tơ.

Cầu cho nhau.

Vincent Ngân

 

Giuse Trong Mình _Bernard “MH” Nguyên-Đăng

             Hôm nay, một người bạn ngoài công giáo, qua lời mời của mình, đã đến viếng thăm nhà Dòng, chụp và chia sẻ với mình một số hình. Tuy không đầy đủ nhiều góc độ, nhiều cảnh trí, nhưng đã đủ để vực dậy lại trong tâm thức mình những hình ảnh, những cuốn phim kỷ niệm về cái nôi, nơi mà mình đã tu học, và rồi, đã một lần được đứng lên bục giảng nơi ngôi nhà đệ tử viện cho đến khi nghe Sư huynh Hiệu trưởng tuyên bố chấm dứt niên khoá học (1974-75), chỉ mấy ngày trước khi người dân từ miền ngoài tràn ngập vào lánh nạn tại nhà dòng.

“Giuse Trong Mình”, không dựa trên tính chất lịch sử, luận lý, văn chương, nhưng chỉ là một tâm tình trải rộng, với những ký ức bắt đầu mờ nhạt, chồng chất lên trên hơn 45 năm lìa xa mái nhà xưa, cái nôi đã vun xới và nuôi dưỡng mình nên người.

Mình xưng "mình", nhắm vào những anh em đã cùng mình, một thời tu học, đã cùng nhau đan quệnh những kỷ niệm mãi mãi không hề quên, như một tấm thảm được thêu dệt muôn vàn màu sắc, đường nét, hình thể, tố chất…trong đó, biết bao nhiêu kỷ niệm buồn vui của thời an vui ăn học, giữa một đất nước đắm chìm trong chiến tranh, chết chóc và đau thương.

Mình viết, không biết đâu là khởi đầu, đâu là kết, đâu là những gì mà người ta thường gọi là "Lịch Sử Truyền Miệng-Oral History"

Mình viết, như một hành trình đi ngược lại quỹ đạo của kiếp người—tìm lại dấu chân xưa, những kỷ niệm cũ, chia sẻ cho nhau, để biết mình, biết cội nguồn. Có lắm người đã chôn đi quá khứ, nhưng cũng còn nhiều người như mình, ôm ấp mãi những quá khứ tuyệt vời đó, như một nhựa sống của tuổi về hưu, như một làn gió nhẹ ru hồn mình tìm đến suối nguồn bình yên—nơi mà Tiến Dũng đã khuyên mình. . ."quẳng gánh lo đi mà vui sống!"

Nhiều anh em vẫn thắc mắc…sao mà mình vẫn cứ rừng rực khi nhắc đến nhà Dòng, nhắc đến hai chữ “Giuse”. Có lẽ, ai đó lại cho rằng mình hơi "nóng máu-hyper", hay quá nhiều cảm tính, thừa rung cảm—mặc cho danh xưng, góc độ của những ai không phải là mình, nhìn về mình—nên chi tâm tình của riêng mình, được hiển hiện hôm nay, hiệp cùng, hay biết đâu, cũng có thể thay cho nhiều anh em có cùng băng tầng rung cảm, suối nguồn hoài niệm, nhưng không nói nên lời, không thể, chưa một lần được tuôn trào ra trên giấy.

Mới đây, Thầy Remi Sự nhắc đến ngày "Họp Mặt Truyền Thống" năm nay được tổ chức tại Tây Nguyên (Ban Mê Thuột?).  Thầy tiếp, "Ắt là vui!" Lòng mình rộn lên. Phải chăng, đây là lý do mình phải quay về, phải hiện diện, phải đi tìm lại những vết chân xưa, con đường cũ, nhận diện lại những khuôn mặt thân thương thuở xưa.

Thành phố Ban Mê cùng nhiều địa danh và những nơi mình đã đặt chân đến viếng thăm, lưu lại, như: Trung Hoà, nơi có nhiều anh em Giuse; Kim Châu, có Cường cùng lớp; Hà Lan/Buôn Hô, có Vũ Kim Vĩnh cùng lớp; Đức Lập, nơi mình đã một thời cùng anh em làm rẫy cà phê, học biết "đu đủ thượng" là gì…Đặc biệt hơn hết, Bố đỡ đầu của mình, đã 104 tuổi, vẫn sống an vui khoẻ mạnh tại phố Ban Mê, tất cả đã để lại trong mình biết bao nhiêu kỷ niệm đẹp của thời niên thiếu, gắn chặt với mối dây liên kết thiêng liêng.

"Giuse”–không còn “trong xóm nhỏ điêu tàn thuở xưa"–Phần đầu của bài hát mừng thánh Giuse mà hàng triệu người công giáo Việt, trải qua bao nhiêu thế hệ, vẫn còn vang vọng mãi nơi bờ môi. Mình chiêm niệm, suy tư mãi về hình ảnh của một xóm nhỏ, không phải nơi miền Nazareth xa xăm, nhưng chính là miền đất Bình Tân, Chụt, Nha Trang, nơi mà mùi nước mắm chiếm trọn mọi danh xưng, nói về một góc trời nhỏ nhen, khiêm tốn ấy. Giuse ngày nay đã lớn mạnh, đã vươn lên và thế hệ được đào tạo từ ngôi nhà đệ tử xưa ấy, đã có mặt khắp phương trời, được ăn học, thành công, thành nhân, thành người hữu dụng cho tha nhân và xã hội. Cũng tại cái nôi ấy, hiện nay đã và đang có nhiều linh mục trẻ rao giảng tin mừng trên mọi nẻo đường của thế giới.

Các đấng tiền bối

Sau khi tốt nghiệp trung học, đại học, hay ngay cả cấp cao học, tiến sĩ, thử hỏi, mấy ai còn nhớ những sách mình đã đọc, những bài mình đã học, đã thi, v.v. Theo mình, triết lý giáo dục, nghệ thuật và khoa sư phạm hữu hiệu chính là 1) giáo dục bằng hành động và 2) giáo dục bằng gương sáng. (Teaching by action and role model)

Có nhiều cha thầy không hẳn trực tiếp trông nom, giảng dạy mình, ngay cả các đấng bề trên—gương lành gương sáng của các bậc tiền bối, đã tác động mạnh vào đời sống nhập thế của riêng mình.

Dù là một dòng địa phương, địa phận, nhưng Giuse có những nét đặc thù hiếm có trong lịch sử giáo hội công giáo Việt Nam. Những anh em nào về lại thăm dòng gần đây, ắt hẳn sẽ nhìn thấy một tác phẩm điêu khắc, đứng giữa là Đức Cha Jean Sion, không thể nhầm lẫn được, với bộ râu dài của các nhà truyền giáo Âu châu trong thế kỷ qua. Sau lưng ngài là bốn [4] vị tu sĩ tiên khởi, được chính đấng sáng lập tuyển chọn, hun đúc, vun xới; là những vị tiếp tục cầm ngọn đuốc soi dẫn lèo lái hội dòng qua muôn vàn thử thách.  

Mình may mắn được tu học từ thời gian Bề trên Tổng Quyền Andre đến Bề trên Michel. Riêng Bề trên Gerard, ngài đã để lại cho cá nhân mình khá nhiều ấn tượng và tình cảm. Tuy Bề trên không trực tiếp điều hành đệ tử viện hay, thỉnh viện, tập viện hay kinh viện, nhưng ngài là một một vị lãnh đạo vừa rất sáng suốt, có viễn kiến và trên hết mọi sự, ngài là một người trầm lặng, nhỏ nhẹ, khiêm nhường và rất đạo đức. Chính Cha Gerard Trần Lộc là người đưa ra sáng kiến tạc hình đấng sáng lập và 4 Sư huynh đầu tiên của hội dòng tuyên khấn năm 1941. Chính viễn kiến ấy, đặt để một nền tảng cụ thể, như lời trối trăn, nhắc nhớ chúng ta về cội nguồn, về cái nôi đã hun đúc chúng ta nên người. 

Năm xưa–một hôm, Bề trên Gerard gặp mình, ngài hỏi, "Con học vẽ đến đâu rồi?” Bề trên tiếp, "Gắng lên con, nhà dòng sẽ gửi con đi du học, theo ngành ‘kiến trúc’, rồi về phục vụ dòng." Mình nào ngờ ngài quan tâm đến từng tu sinh có khả năng và năng khiếu thiên phú. Bắt đầu từ năm 70, mình đã tự học điêu khắc, sang năm 1971, theo học chương trình hội hoạ với hoạ sĩ Phan (Đà nẵng), hoạ sĩ Mộng-Hoà, và hoạ sĩ Dung (Nha Trang). Sau đó, nhiều anh em trong dòng cũng theo học với Hoạ sĩ Dung, như Phạm Ngọc Minh (Cù Lao), Kim Vân (Ba Làng), Hoàng Trung Việt (Phước Hải), và Ngô Kim Tiến (Thanh Hải). Năm ở Thỉnh Viện, mình được Sư huynh Giám đốc ưu ái cho che cái chòi sát bên hông lớp học, nơi dãy nhà tôn. Thế là ngoài giờ học và kinh kệ ra, mình vùi mình vào phòng vẽ, bỏ cả giờ ngủ trưa để vẽ.

Kể từ khi mồ côi cha sớm (1969), mình không về nhà vào những ngày Tết, ở lại dòng, một mình, và rồi, Bề trên Gerard lại đem mình theo với ngài trong những chuyến kinh lý thăm các cộng đoàn. Đến xứ Phước Thiện-Phước An, Phan Rang, mình biết thêm một sư huynh, cũng tên thánh Bernard. Sư huynh (SH) Bernard là người đã theo đấng sáng lập Jean Sion lúc SH còn là một thầy giảng. Trong bữa cơm trưa thân tình, SH Bernard chia sẻ văn hoá và những mảnh chuyện vui đời phục vụ nơi giáo xứ–cách riêng, đời sống và thơ dân gian: "Thức khuya dậy sớm cho quen–Lấy chồng Phước thiện xách đèn kêu công". 

Đến Phú Hiệp, Lâm Đồng, SH Gaston chia sẻ nhịp sống của nhà dòng trong thời chiến tranh 40-50. SH kể, "Tôi là người làm Violin, nhưng, SH Minh-Hương lại là người chơi đàn violin rất có hồn, tuyệt vời. Tiếc thay, SH đã chết quá trẻ vì bomb Pháp thả ngay bên sau nhà dòng tại Kim Châu, Bình Định." Thế rồi, đầu tháng 8 năm 1974, mình lại được bề trên cử đi giúp tại Kim châu. Đích thân mình mò mẫm ra nghĩa trang của nhà dòng ở góc khuôn viên dòng–quả vậy, mình đã tìm thấy mộ, bia mộ SH MH, một chuyện trùng hợp, ngẫu nhiên hiếm có, mình lại có cùng tên với với SH MH, cái tên ít ai đặt cho con trai.

Sau khi đất nước thống nhất, quý cha thầy và các anh em tại cộng đoàn Đức Minh/Đức Lập được thả tự do, mình về thăm lại Dòng. Nghe nói Cha Gerard đang có mặt tại nhà mắm (ở phía góc tây bắc của khuôn viên nhà mẹ), mình vội chạy ra–cánh cửa lớn khép kín, mình kéo cửa bước vào. Bề trên Michel và Cha Gerard vội ngước lên, khá ngạc nhiên, và dường như, trên mặt của hai ngài còn nhiều nét lo âu, sợ hãi. Cha Gerard thốt ngay lên, với cung giọng hết sức ưu ái và trìu mến, "Ô, MH, tưởng chừng như không gặp MH nữa đó!" Như người cha được gặp lại đứa con hoang, tưởng chừng đã mất–nghẹn ngào, tim mình thắt lại!

Khoảng năm 1996, mình vô cùng bỡ ngỡ nhận được thư Bề trên Gerard gửi cho mình. . ."MH biết không, mình nay đã 80 rồi, mà vẫn còn nhớ và viết thư thăm MH đây.” nước mắt mình tuôn rơi, không đọc hết tâm thư của Ngài.

Hướng đạo Kiểu Mẫu

Là một Dòng địa phận, số tuổi dòng chỉ hơn vài chục năm, nhưng vào thập niên 60 các Sư huynh Giám đốc Đệ Tử Viện đã nỗ lực đưa thế hệ chúng ta vào một chiều kích vươn lên khá vững mạnh, về tín lý, tri lý, cũng như thể lý.

Với một tập thể lớn trên 200 đệ tử, chúng mình đã được thành lập một liên đoàn Hướng Đạo—“Hoàng Liên Sơn”, với nhiều thiếu đoàn, kha đoàn và tráng đoàn. Những Sư huynh rất mực thiết tha với mọi sinh hoạt Hướng Đạo như Camille Tuân, Martin Ty, Benjamin Tư…Từ những cuộc sinh hoạt, cắm trại ngay trong khuôn viên dòng, đến khá nhiều nơi trong tỉnh Khánh Hoà—Cam Ranh, Ninh Hoà, Suối Dầu/Suối Tiên, Hòn Tre, Cù Lao-Hòn Chồng, v.v. đã giúp chính mình chuẩn bị một hành trang vào đời, tuy chưa hẳn như các đấng bề trên mong muốn, ít ra, đã giúp mình có bản lĩnh, can đảm, tháo vát, thích nghi–giúp ích mọi người bất cứ lúc nào, khi nào. Phải chăng, những đoàn, liên đoàn Hướng Đạo được tổ chức trong các chủng viện, đệ tử viện, trường nội trú, là những đoàn Hướng Đạo kiểu mẫu. Kiểu mẫu, vì tính tổ chức hết sức chặt chẽ, tập thể đồng bộ, đồng nhất, và đặc biệt là cùng học, cùng sống, cùng giờ giấc, cùng kỷ luật, trong một môi trường đào tạo không bị chi phối bởi những khó khăn ngoài xã hội, hoàn cảnh kinh tế của khá nhiều gia đình giữa bối cảnh đất nước lâm vào chiến tranh liên tục trên mọi miền quê hương.

Nhiều huynh trưởng đã được đào tạo kỹ càng, từ các khoá Cơ Bản, Dự Bị, cho đến Bằng Rừng. Từ đó, nhiều anh em còn sống mãi với "máu Hướng Đạo", tiếp tục gia nhập Hướng Đạo tại hải ngoại, và rồi, phối ngẫu, con cái cũng tiếp tục tham gia mọi sinh hoạt Hướng Đạo một cách tích cực. Trong nước, nhiều huynh trưởng còn đeo đuổi mãi, quyết theo Thầy/Trưởng Cung Giũ Nguyên (Khoá Alpha 13), dường như đến hơi thở cuối đời của Thầy. Mới đây, giỗ 10 năm của Thầy CGN (2018), vẫn còn thấy cựu huynh trưởng Giuse hiện diện trong lễ giỗ của Thầy.

Như mình đã chia sẻ tinh thần và "máu Hướng Đạo" trong bài "Tình Huynh Đệ":

[Nhắc đến Hướng Đạo, tôi hỏi Hồng (Dương Hồng), “Còn nhớ bài hát nào của Hướng Đạo không?” Thay vì trả lời, Hồng cất tiếng hát, “Nâng cao lá cờ Hướng Đạo nhuộm oai hùng sáng ngời, ta cùng đi, cùng xây đời mới . . .”  Tôi hát theo, nhưng rồi chết lịm cả người, nước mắt lại trào dâng khi nào chẳng hay biết. Cầm sao được nước mắt, khi hình ảnh của thời còn sống trong dòng hiện về rõ nét–Hồng là đoàn trưởng Thiếu Đoàn Liên Sơn và tôi là đoàn phó, đã cùng nhau sinh hoạt với các em đệ tử hằng tuần–nào là thám du, sinh hoạt không biết bao nhiêu nơi, bao nhiêu lần, với những chuyến cắm trại và chiếu phim tại giáo xứ Hoà Nghĩa, Hoà Do, Cam Ranh, giáo xứ Dục Mỹ, Ninh Hoà, v.v. Cái mê hay Hướng Đạo của Hồng, cũng chính là cái đam mê sinh hoạt và sống với thiên nhiên của riêng tôi. Mê say ấy, gắn liền với Hồng đến hơi thở cuối đời.] 

Riêng về chuyện Hướng Đạo thôi, đã còn ngàn vạn chuyện để kể, để chia sẻ. Ngoài các em thuộc Thiếu Đoàn Liên Sơn–giờ tóc đã hai màu, ông ngoại, ông nội, hay ông cố (con đi tu) –còn thêm hầu hết các anh em, những lớp đàn anh, cùng lớp, và những lớp dưới mình, hy vọng, mỗi người trong chúng ta còn ôm ấp nhiều kỷ niệm, khó quên, hay chẳng hề muốn quên.

Không biết chuỗi ngày trần thế của mình còn dài hay ngắn, nhưng không biết sao, còn lắm chuyện muốn san sẻ, sớt chia với anh em. Mình ngẫm lại rồi, "Niềm vui mà thiếu người chia sẻ—Niềm vui chẳng bao giờ trọn; Nỗi đau mà không ai chia sớt—nỗi đau mãi mãi không vơi." Nên chi, hy vọng trong lần tới, hay những dịp khác, mình chia sẻ thêm về chuyện võ Thuật (Vovinam, Thiếu Lâm) và nghệ thuật trong đời tu, học của chúng mình. Rất mong anh em chia sẻ.

Lời cuối

“Giuse Trong Mình”–Dừng đây, không kết thúc những gì mình muốn chia sẻ, chỉ tạm ngưng lại trong phần chia sẻ lần đầu tiên thôi. Còn rất nhiều những mảnh đời tu, học và phục vụ xã hội, không biết còn có cơ hội để chia sẻ thêm không, hay, làm phiền anh em phải đọc, phải biết những chuyện năm xưa, những chuyện không mang lại cơm gạo áo tiền, không thực tiễn.

Mình viết…để còn biết trong mình Giuse vẫn còn tồn đọng, còn sống mãi, còn chút gì đáng nhớ, đáng mến, đáng trân quý. Nhìn vào tấm thảm của cuộc đời từng người, được đan dệt không biết bao nhiêu sợi tơ, muôn sắc, muôn màu, biết sao nói cho cùng những trải nghiệm, những suy tư vụn vặt trong từng ngày sống.

Viết…với tâm tình tri ân những bậc tiền bối, đã dâng hiến trọn cuộc đời làm gương sáng, làm bài học bằng hành động, hơn là lời răn dạy.

Viết…để chia sẻ cho nhau, kiếm tìm lại những kỷ niệm, những ngày tháng cũ đáng đi tìm, đáng nhớ và đáng trân quý.

Viết…mong anh em cùng viết, như những nét màu còn thiếu vắng trong trang sử cuộc đời của mỗi người.

Viết…để vơi đi bao nỗi nhớ, nhớ quê hương, nhớ nhà Dòng, nhớ từng anh em, người đang sống cũng như những ai đã ra đi trước chúng ta.

Viết…thay cho cho kiếp người sống vì "chữ", chết vì "nghĩa."

 

Bernard “MH” Nguyên-Đăng

Dallas 19 tháng 3, 2019

Mừng Thánh Quan Thầy Giuse

"Toà Chúa hôm nay hoà ca… đền thánh Giuse đầy hoa…"

FACEBOOK

https://www.facebook.com/100006963129449/posts/3095161670725907/

VỀ BẢY ƠN CHÚA THÁNH THẦN...

            Sau khi Chúa Giêsu phục sinh, chuẩn bị về Trời, Ngài hứa với các môn đệ rằng: “Thầy sẽ xin Chúa Cha và Người sẽ ban cho anh em một Đấng Bảo Trợ khác, đến ở với anh em luôn mãi” (Ga 14-16). Đó là Chúa Thánh Thần, Ngôi Ba Thiên Chúa, là Đấng An ủi, là Thầy dạy, “dẫn chúng ta đến nguồn sự chân thật” (Ga 16-13).

Vậy chúng ta được Chúa Thánh Thần bảo trợ thế nào, an ủi ra sao và dạy dỗ điều gì?

Giáo hội, dựa vào Truyền thống và Kinh Thánh (Is. 11, 1-3; 1Cr. 12, 4-10; 1Cr. 14, 1-5) xác định và hướng dẫn chúng ta về hai loại ơn ích:

-          Chín đặc sủng: Khôn ngoan, hiểu biết, đức tin, chữa lành, làm phép lạ, nói tiên tri, phân biệt các thần khí, nói các tiếng lạ và giải thích tiếng lạ.

-               Bảy ơn huệ: Ơn khôn ngoan, ơn thông hiểu, ơn biết lo liệu, ơn mạnh mẽ, ơn thông minh, ơn đạo đức, ơn kính sợ Thiên Chúa.

Chúng ta thường quen với bảy ơn huệ hơn.

Đó là những tư chất, khả năng đặc thù được ban tặng, bao quát và ảnh hưởng, tác động trực tiếp lên mọi mặt cuộc sống của mỗi một cá nhân từ lúc sinh ra cho tới khi xuôi tay nhắm mắt. Kết quả ra sao tùy thuộc vào việc học hỏi, rèn luyện, tích lũy kinh nghiệm và khiêm tốn, thành kính nguyện xin. Những ơn huệ này giúp cho cuộc sống của một số ít người trở nên hoàn hảo và thánh thiện, nhiều người khác nhờ đó, đạt đến sự thành công, viên mãn mặt này mặt khác trong đời thường, và cuối cùng, có những kẻ phải chịu cảnh bất hạnh, tinh thần hay vật chất, bởi lười học hỏi, thờ ơ, thiếu cố gắng, quyết tâm.

Chúng ta hãy xem bảy ơn này là gì? Có ảnh hưởng thế nào về cá nhân mình, gia đình mình, công việc mình, cộng đồng mình thuộc về? Và ở mức độ nguyên ủy, cứu cánh tối thượng, là mối tương quan với Thiên Chúa ra sao? 

1.    Ơn Khôn ngoan (Wisdom / Sagesse):

Chúa Thánh Thần, là “Đấng thấu suốt mọi bí ẩn, ngay cả những gì sâu thẳm nhất nơi Thiên Chúa” (2Co. 2,1-2), ban cho chúng ta ơn Khôn ngoan, để nhận biết Thiên Chúa là Đấng tạo hóa, nguồn hạnh phúc đích thực, vững bền. Cho chúng ta được chia sẻ cách nhìn nhận mọi hiện tượng xảy ra bằng nhãn quan của Đấng “ở trên mọi sự”, chứ không phải từ trong tư cách của loài thụ tạo. Là câu trả lời cuối cùng cho mọi thắc mắc của chúng ta, những câu hỏi lớn lao, day dứt, muôn thuở, về thân phận con người, về sự kì vĩ, đẹp đẽ, bao la của vũ trụ, mà lý trí, thông qua những suy tư triết học hay khám phá khoa học, chưa thể, thậm chí không thể giải quyết một cách rốt ráo.

Ở một chừng mực thiết thân hơn với cuộc sống hằng ngày, ơn Khôn ngoan giúp chúng ta tiến dần tới sự hiểu biết trọn vẹn bản thân, tha nhân, sự vật chung quanh. “Suy nghĩ đúng đắn về giá trị cuộc đời và sống những giá trị đó”. Nghĩa là vươn tới Chân-Thiện-Mỹ, qua việc rèn luyện bản thân, hành xử chừng mực, cẩn trọng, chân thành, phân định rạch ròi thiện, ác, dựa trên một lý trí sáng suốt và một tâm hồn đạo đức. Đây đã là tình trạng “cảnh giới cao” đạt được nơi các nhà hiền triết Đông Tây cổ đại, những người đặt nền móng cho sự tiến bộ của nhân loại, như: Salomon, Socrate, Đức Phật, Khổng Tử, Lão Tử… Họ là những người “truy tìm và yêu mến sự Khôn ngoan”. Sự Khôn ngoan cao cả, chứ không phải thứ khôn ranh, khôn vặt, khôn lõi, kể cả khôn khéo!

Ơn Khôn ngoan được ban cho tất cả mọi người, dưới dạng một kho báu cần được tích cực chủ động tìm kiếm, khai thác, càng sớm càng tốt! “Túi khôn” – là những phương tiện - có sẵn trong vô vàn sách vở, hoặc những người học cao hiểu rộng hay từng trải mà chúng ta may mắn gặp gỡ trong đời.

Có khi nào, chúng ta đặt tay lên trán tự hỏi, mình có được Khôn ngoan không? Hay chỉ là một kẻ tầm thường, một tiểu nhân không hơn không kém?

Vậy thì, giữa cuộc dâu bể, đầy biến động, bộn bề, hãy thỉnh thoảng dừng lại, dành một ít thời gian tĩnh lặng, cầu nguyện với Chúa Thánh Thần.  Xin Người giúp chúng ta đạt được phần nào sự Khôn ngoan. Tâm hồn chúng ta nhất định sẽ được yên bình. Lý trí chúng ta nhất định được soi sáng. Và vì thế, giá trị cuộc sống của chúng ta nhất định được nâng tầm, được nhìn nhận và tôn trọng. Đây là một tiến trình hữu ích, một kinh nghiệm độc đáo và thú vị, một động lực thúc đẩy chúng ta sống hay, sống đẹp, sống tốt nhiều hơn, muốn sống…dai hơn, tránh được sự ù lì, trì trệ, uổng đời! Đó là niềm vui cao cả nhất, ngọt ngào nhất, giữa tất cả những thứ mà con người có thể mộng mơ.

2.    Ơn Thông hiểu (Understanding / Comprehension)

Con người hiểu được sự việc, sự vật nhờ giác quan và trực quan. Nếu như giác quan giúp chúng ta nhận thức được thế giới hữu hình qua phân tích, lý luận, thực nghiệm, thì trực quan (linh cảm, giác quan thứ 6) giúp chúng ta hiểu được, từ bên trong, một cách thâm sâu, bản chất thế giới vô hình; những ý tưởng, thực tại siêu phàm ẩn dấu phía sau bức màn của các hiện tượng, sự kiện, ngôn ngữ, thực thể…Nhiều người trong chúng ta chắc hẳn đã từng trải nghiệm một “linh tính xảy ra nhưng không giải thích được” nào đó. Vậy, cái “linh tính” đó, chính là một phần, một biểu hiện của ơn Thông hiểu mà Chúa Thánh Thần ban cho chúng ta.  

Có muôn vàn điều kì bí xảy ra trong thế giới, hữu hình và vô hình, đánh đố nghiêm trọng lý trí và niềm tin nhân loại, có lúc tái lặp, kéo dài theo dòng lịch sử của con người – con người cá nhân và con người tập thể. Nhưng, không có gì to tát, khó khăn, nghiệt ngã, dày vò hơn cho bằng thách thức đánh thẳng vào niềm tin về sự hiện hữu của Thiên Chúa hay Thượng Đế, Đấng “Là”.

Bản chất lý trí và tâm hồn chúng ta đa phần vốn hạn hẹp, què quặt, yếu đuối lại lắm kiêu căng, ngạo mạn, như một chiếc ly thường được làm đầy bởi các tạp chất lỏng độc hại mà không phải là nước uống! May thay, ơn Thông hiểu Chúa Thánh Thần ban cho chúng ta, là một nguồn sáng vô tận, soi chiếu mọi ngóc ngách, vào cả những góc khuất tối tăm nhất của tâm hồn; hướng dẫn chúng ta bước trên con đường Đức tin một cách tự tin, vững chãi, kiên định, không bị lạc lối; khiến chúng ta cảm nhận sự hoan lạc, vui mừng khi được sống trong mầu nhiệm Kitô giáo và tin vào Thiên Chúa.       

Hãy cầu nguyện với Chúa Thánh Thần. Xin Người ban cho chúng ta ơn Thông hiểu, để Đức tin được củng cố, để con mắt tâm linh mù mờ của chúng ta được mở ra, nhìn thấy  rõ hơn, sâu hơn bản chất cốt lõi những điều bị che đậy có thể xảy đến trong đời; sáng suốt tránh được những thứ mông muội, mê tín, bùa chú, giải nghiệp, giải oan…mỗi khi bị bủa vây bởi những điều tệ hại vẻ như vô phương sửa chữa.

3.    Ơn biết lo liệu (Counsel / Conseil)

“Con chúc tụng Chúa hằng thương chỉ dạy, ngay cả đêm trường, lòng dạ nhắn nhủ con” (Tv 16, 7). “Khi người ta nộp anh em, thì anh em đừng lo phải nói làm sao hay phải nói gì, vì trong giờ đó, Thiên Chúa sẽ cho anh em biết phải nói gì. Thật vậy, không phải chính anh em nói, mà là Thần Khí của Cha anh em nói trong anh em” (Mt 10, 19-20).

Ơn Lo liệu chính là đây! Chúa Thánh Thần khiến cho ý thức của chúng ta trở nên nhạy bén khi lắng nghe tiếng của Người cất lên trong lương tâm mình; hướng dẫn suy nghĩ, ý định, tình cảm, lời nói và việc làm của chúng ta theo ước muốn tốt lành của Thiên Chúa, qua tấm gương mẫu mực là Đức Giêsu; dần biết bỏ qua những logic hạn hẹp, tham vọng mù quáng hay những định kiến khuôn sáo. Ơn Lo liệu không chỉ giúp chúng ta “khả năng tự xoay xở” trước hoàn cảnh khó khăn, lúng túng, vô vọng, bế tắc nhưng còn mở rộng cơ hội cho những sáng kiến, giải pháp tích cực, hiệu quả, hoặc những việc cần làm để tháo gỡ vướng mắc khi liên kết, tương tác giữa một cộng đồng – hay nói khác hơn, là hình thức tham vấn, hỗ trợ qua lại.

Cuộc sống luôn đặt chúng ta trước những bài toán, vấn nạn phức tạp cần phải giải quyết một cách đúng đắn, triệt để về tâm thể lý cá nhân, học hành, gia đình, con cái, công việc - ở vai trò người làm thuê hay chủ nhân, hoặc lãnh đạo một công ty, một hội đoàn, một địa phương, một quốc gia. Mỗi người, với khả năng riêng, tư chất riêng, phương tiện riêng, điều kiện chủ quan - khách quan riêng, môi trường riêng, vị trí riêng,  đều thường xuyên phải đối diện với những vụ việc rắc rối, từ những lục đục vụn vặt tới những thứ “cực kỳ” quan trọng. (Trách nhiệm có thể lớn nhỏ khác nhau, nhưng áp lực cá nhân và kết quả đạt được thì không nên đem ra so sánh, thay vào đó cần được thông cảm, khích lệ).

Để lo liệu, xoay xở được, đương nhiên phải chuẩn bị những khả năng: “Mềm”, là kiến thức căn bản, một chuyên môn nào đó phù hợp “sở trường sở đoản” của bản thân, tức một hướng nghiệp đúng; rèn luyện sự nhanh nhạy, xông xáo, tháo vát, tinh thần đồng đội… “Cứng”, tức là thể chất, vật chất ở thế sẵn sàng. Từ sức khỏe, tiền bạc, vốn liếng, cơ sở hạ tầng, phương tiện làm việc…Thiếu hoặc kém những yếu tố này, chẳng khác nào xào không khí, rơi cảnh khổ sở, bế tắc triền miên, không thể tự giúp mình huống hồ người khác! Thêm vào đó, việc tạo ra những mối quan hệ “sinh lời”, một dạng “hệ sinh thái” cho riêng mình, có thể tư vấn lối ra, hay hỗ trợ đáp ứng nhu cầu thực tế ngay khi cần đến là một cách nhìn xa trông rộng, thiết thực. Có được thì phải xem là may mắn, phước đức. Tránh tiệt lui tới, dây dưa với phường tiêu cực, rầu rĩ, u ám, những loại âm khí lây lan như dịch bệnh. Nếu có, cùng lắm là để chữa trị, giúp đỡ.

Hãy cầu nguyện cùng Chúa Thánh Thần. Trình bày, tâm sự với Người những khó khăn của bản thân, của những người thân yêu, hay trong công việc thuộc trách nhiệm mình.  Xin Ngài ban cho chúng ta được ơn Lo liệu, phụ giúp xem xét, cân nhắc, hóa giải mọi sự cố theo chiều hướng đúng đắn, tốt đẹp. Xoa dịu bớt cảm giác bất an, nóng nảy, bực bội nội tâm; được bình yên, không hối tiếc khi đã cố gắng truy tìm nguyên nhân, tiếp cận các loại “phao cứu sinh” để giải quyết hậu quả nhưng không vừa ý, tin rằng đó có thể là một bài học, một thử thách thêm mà Chúa muốn để làm cho chúng ta càng lớn hơn. Và, một tấm lòng, một hành động tri ân, cảm tạ phải là bắt buộc khi mọi sự “xuôi gió thuận buồm”!     

4.    Ơn sức mạnh (Fortitude / Force)

Sức mạnh ở đây, là vừa thể lý, vừa tinh thần. Vì “Mens sana in corpore sano” – Một tinh thần minh mẫn trong một cơ thể khỏe mạnh. (Trừ những ông/bà đặc biệt như… Stephen Hawking)

Chúa Giêsu mời gọi các môn đệ, và chúng ta làm chứng cho Tin mừng, sẵn sàng hy sinh mạng sống vì người mình yêu thương. Đó là biểu hiện cao cả, lớn lao nhất của Tình yêu (Ref Ga 15, 13). Chúa Thánh Thần ban cho các “Chiến tướng” được tuyển chọn của Người một sức khỏe dẻo dai, vững chắc, sức chịu đựng bền bỉ, để “chạy hoài mà không mệt, đi hoài mà chân không chùn” (Is 40, 31); một tinh thần kiên cường, anh dũng, một nghị lực dồi dào để dấn thân phụng sự, vượt thắng mọi gian lao, khổ ải. Để có bị “một đoàn quân vây đánh, lòng tôi chũng chẳng sợ gì; dù có lâm vào chiến trận, lòng tôi vẫn cứ cậy tin” (Tv 26, 3).

Thiên Chúa muốn con người trở nên giống hình ảnh trọn hảo của Đức Giêsu (Cl 1, 15). Vì vậy, luôn có tác động thôi thúc vươn lên, hướng tới sự hoàn thiện tiềm tàng trong mỗi cá nhân. Tiến trình “trở nên đó” là một cuộc trường chinh! Là lâm trận với những yếu kém của bản thân và những lực cản từ bên ngoài. Chúng ta không thể “trốn lính”, “đào tẩu” hay “quy hàng” trong các cuộc chiến này, nếu muốn tận hưởng sự vinh quang, niềm vinh dự của chiến thắng. Hãy xem sự bùng nổ reo hò của người xem trên các khán đài thể thao để thấy rằng vượt thắng là nhu cầu không chỉ của các vận động viên, cầu thủ, mà nó có tính đại diện cho mọi người và trên mọi phương diện.

Cuộc sống thực tế “tuyên chiến” với mỗi người một cách, quy mô lớn nhỏ khác nhau. Phải mang lấy một cơ thể ốm yếu, sức khỏe èo uột, bệnh tật kéo dài, khiếm khuyết hay một trí óc chậm chạp, bản chất tính tình kém mạnh mẽ, yếu đuối là một điều chẳng may, cực chẳng đã. Ngoài ra, đa số đều đạt một mức độ bình thường về tâm thể lý đủ để “nghênh chiến” trong từng biến cố, từng giai đoạn, đủ để vô tư “sáng mò ra suối, tối vào hang”. Tuy nhiên, con người sinh ra không phải để được phục vụ, làng nhàng thụ hưởng, mà được kêu gọi để xây dựng, đóng góp phần mình vào cuộc sống chung. Nghĩa là phải chuẩn bị cho tình trạng sức lực sẽ bị hao tổn, tinh thần bị bào mòn một khi dấn thân phụng sự. Vị trí càng cao, trách nhiệm càng lớn. Mật độ thử thách nhiều lên, cường độ sức ép tăng cao, tính phức tạp biến thiên khó lường, cần thiết phải có một cơ thể khỏe mạnh, tráng kiện càng tốt, một tinh thần dũng cảm, trí tuệ, bất khuất, dám làm dám chịu.           

Hãy cầu nguyện với  Chúa Thánh Thần. Xin Người ban cho chúng ta ơn Sức mạnh, phụ giúp những cố gắng tiến lên của chúng ta; lan tỏa niềm vui, sự mãn nguyện khi chúng ta đạt được một thành công nào đó; an ủi chúng ta những lúc mệt mỏi, rã rời, cô đơn, hay thất bại để lấy nhuệ khí, xốc dậy bản thân cho những chặng đường tiếp theo.

5.    Ơn hiểu biết (Knowlegde / Connaissance / Science)

Phân biệt ơn Hiểu biết – hay nói đúng hơn là sự thủ đắc tri thức – với ơn Thông hiểu ở trên. Một bên là khả năng hiểu – Understanding / Comprehension  và một bên là việc đạt được tri thức – Knowledge / Connaissance. Một khái niệm và thực tế rất rộng.

Ơn Hiểu biết chính là khả năng giúp con người khám phá ra những thực tại, quy luật hình thành và vận hành của thiên nhiên, vạn vật, vũ trụ, và của chính con người, tự xem như là điểm giữa của các vòng-tròn-đồng-tâm-hiện-hữu. Tri thức – khoa học, không chỉ hạn định trong thế giới đó, mà hơn thế, là một đặc ân, đưa con người tiến dần từ sự quán triệt tường minh tới xác tín sự Vĩ đại và Tình yêu tuyệt hảo của Thiên Chúa sáng tạo.

Con-người-học-hỏi, là một đặc tính. Nó bắt đầu được kích hoạt không lâu sau khi một thai nhi được hình thành trong tử cung thân mẫu. Bằng chứng là đã có rất nhiều ông bố, bà mẹ, “tham lam” dành thời giờ giáo dục ngay hậu duệ chưa kịp chào đời của mình bằng những cuộc tâm sự, những ca dao, tục ngữ, những điệu ví câu hò, nhằm trang bị khả năng ngôn ngữ, âm nhậc, tư duy lý luận etc…Và khoa học chứng minh những việc làm này đã thực sự mang lại hiệu quả! Sau đó, con người dùng đến một quỹ thời gian khá dài trong vòng đời để tập trung dành cho việc học tập. Một lãnh vực tối quan trọng, thiết yếu cho sự thăng tiến cá nhân và phát triển xã hội. Đến nỗi nhiều quốc gia phải ra “Luật cưỡng bức giáo dục” hay “Luật phổ cập giáo dục” như ở Việt Nam.

Con người đã bắt đầu mọi thứ bằng sự tò mò, quan sát, đúc kết thành những quy tắc, quy luật rồi dựa vào đó nâng cấp, sáng tạo thêm, đồng thời xây dựng thành một hệ thống,  một di sản mở, truyền lại cho những thế hệ tiếp theo, kế tục, rút ngắn được thời gian dò dẫm, nhường chỗ cho những phát hiện, phát minh mới. Quá trình học hỏi đi từ thấp tới cao, cho từng ngành nghề, lãnh vực. Từ căn bản như cộng-trừ-nhân-chia, khả năng đọc hiểu và kỹ năng truyền/nhận thông tin, lĩnh hội những kiến thức nền về lịch sử, địa lý, về văn chương, triết học, toán học, vậy lý, hóa học, sinh học, cho tới những chuyên môn sâu hơn ở bậc đại học, hay trường nghề, và những công trình nghiên cứu cao cấp, dành cho những người có khả năng vượt trội, có đam mê, có ý chí, có bản lãnh và ý thức trách nhiệm với đời. Sự phân công lao động dựa trên tư chất riêng, tri thức và chuyên môn mỗi cá nhân sở đắc và làm chủ được. Đó là những hành trang, những “đồ chơi” những loại “hàng nóng” chắt lọc, không cồng kềnh nhưng hữu dụng có thể rút ra dùng ngay cho cuộc sống an lạc, phấn khởi của mỗi người.

Hãy cầu nguyện cùng Chúa Thánh Thần. Xin Người ban cho chúng ta được ơn Hiểu biết, trợ giúp chúng ta giữ tinh thần khiêm tốn, cởi mở, khả năng thâu nạp và áp dụng tri thức, kỹ năng để thăng tiến bản thân, xây dựng cộng đồng. Và cầu xin cho những bộ óc lỗi lạc, những người tiên phong trong việc dẫn dắt và tạo ra sự phát triển thế giới tìm được những hướng đi mới cho nhân loại, hoặc ít ra, dừng lại ở những dự án vì hòa bình; tỉnh táo loại bỏ dứt khoát hoặc làm thất bại những ý tưởng kiêu căng, rồ dại của bản thân hoặc của những nhân tố khác, mà hậu quả chính là sự khổ đau triền miên, vạn trạng muôn hình, hay tệ hơn là chết chóc, hủy diệt.

6.    Ơn Đạo đức (Piety / Piété)

Ngươi phải yêu mến Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực ngươi. Điều răn thứ hai là : Ngươi phải yêu người thân cận như chính mình. Chẳng có điều răn nào khác lớn hơn các điều răn đó.” (Mc 12, 30-31)

Mệnh lệnh rõ ràng, lay động con tim và cuộc sống của chúng ta. Nhưng thường không được hiểu rõ, hoặc hiểu một cách nông cạn.

Bản chất Ơn Đạo đức trước hết là “tính thuộc về” và mối liên hệ mật thiết của chúng ta đối với Thiên Chúa, mối quan hệ này mang lại một ý nghĩa sâu sắc và làm cho cuộc sống của chúng ta vững mạnh, khi kết nối với Người, đặc biệt trong những thời khắc khó khăn, phức tạp nhất (Đức GH Phanxicô). Kế đó là sự quan tâm, lòng thương cảm, sự giúp đỡ tương trợ dành cho tha nhân, đồng loại.

Lòng đạo hạnh, là sự biết ơn và ngợi ca Thiên Chúa, xuất phát từ trong sâu thẳm của tâm hồn, tự nhiên như hơi thở, và tuyệt nhiên không nên xem đó là sự tự cưỡng bức, một bổn phận, vì như thế là gây khó, hạn chế lòng đạo đức triển nở, sinh hoa kết trái. Những tâm sự riêng tư với Chúa, những kinh nguyện gia đình, việc tham dự thánh lễ, là những hình thức, thực hành của lòng đạo hạnh, mang lại cho chúng ta sức mạnh nội tâm, sự bình yên, cảm giác tích cực, tâm trí hân hoan. Hãy bắt đầu bằng việc cảm tạ, tôn vinh, rồi mới tới việc…xin xỏ! Điều mà chúng ta thường làm ngược, thậm chí làm có một vế.

Bởi vì tất cả mọi người đều là con Thiên Chúa, gọi Người là “Abba” là “Dady” là “Papa”, là “Cha ơi”, thế nên, tha nhân chính là anh em, phải yêu thương như bản thân mình. Đó là lý tưởng, khó đạt tới nhưng không thể không thực thi. Lòng thương cảm, thương xót chân thành là gì? Nếu không phải là thực tình vui với người đang vui, khóc với kẻ đang rơi lệ, gần gũi với những ai cô đơn, lo âu sợ hãi, an ủi kẻ sầu muộn, thăm viếng người ốm đau, trợ giúp người khó khăn vật chất, và sửa dạy những ai phạm sai lầm, tội lỗi. Người cha nào cũng sẽ vui mừng, tự hào khi nhìn thấy con cái sống trong hòa thuận, đoàn kết, gắn bó, sẻ chia sướng khổ, buồn vui. Và thắt lòng, khi mọi thứ trở nên xào xáo, lục đục, bất hòa, chia rẽ…

Hãy cầu nguyện với Chúa Thánh Thần. Xin Người ban cho chúng ta tràn đầy ơn Đạo đức, phụ giúp chúng ta biết sống hiểu thảo với Cha trên Trời. Gắn bó, yêu thương gia đình, tha nhân; có điều kiện, phương tiện để giúp đỡ, vì không ai có thể cho cái mà mình không có; từ bỏ bớt cái tôi ích kỷ, kiêu căng, thói tham lam, đố kỵ, ganh ghét, hận thù hay lối sống đạo đức hời hợt, giả tạo.    

“Cho thì có phúc hơn nhận” (Cv 20,35). Được thêm chứ không mất. Không hề thiệt thòi.  

7.    Ơn Kính sợ Thiên Chúa (Fear of the Lord / Crainte)

“Ai nhìn lên Chúa sẽ vui tươi hớn hở, không bao giờ bẽ mặt hổ ngươi” (Tv 34, 6)             “Như trẻ thơ nép mình vào lòng mẹ, trong con hồn lặng lẽ yên vui (TV 131, 2)

“Con người là một con vật có tôn giáo”.  Năm 2021, dân số toàn cầu theo thống kê của Liên Hợp Quốc là khoảng 7.9 tỷ người. Dữ kiện của “Atlas sociologique mondial” (Atlas xã hội học thế giới), Viện nghiên cứu Pew, công bố những năm gần đây, có khoảng 85% dân số “thuộc về một tôn giáo” (21 loại lớn nhỏ khác nhau – Kitô giáo chiếm khoảng 31%, ở Việt Nam khoảng 7%) hay thừa nhận có niềm tin tôn giáo”. Như thế, niềm tin và hành vi tôn giáo không phải là thứ thuộc về thế giới mông muội, của con người sợ sệt hoang sơ như vài trào lưu nhận định. Đó là cách tâm trí loài người vận hành, là niềm tin nội tâm và có tính bản năng, nó luôn hoạt động trong tâm trí của chúng ta, ngay cả khi chúng ta không nhận ra nó đang hoạt động. (Justin Barrett)

“Thiên Chúa, Thượng Đế, Đấng thông suốt mọi sự (Omniscient), quyền năng tuyệt đối (Omnipotent), hiện diện khắp nơi (Omnipresent) và nhân lành (Bon), có tồn tại hay không?” là một trong những câu hỏi lớn lao nhất của nhân loại. Và những bộ óc siêu phàm, là các triết gia, các nhà khoa học thực nghiệm, Đông Tây Kim Cổ ra sức lao vào cuộc vật lộn trí óc, để đưa ra câu trả lời, trong “thiên kinh vạn quyển”. Có trường phái nhìn nhận, và có trường phái phủ nhận, loại trừ (Vô thần luận) sự hiện hữu của Thiên Chúa. Cả hai như một bà mẹ thai nghén nặng nhọc và đau đớn sinh con. Một cuộc hành trình tìm kiếm chông gai vất vả, nhưng đẹp đẽ và đáng giá biết bao.

Người tín hữu Kitô, may mắn và ơn phúc thay, được Thiên Chúa qua Kinh Thánh và Truyền thống Giáo hội, cho biết ngay “Người là Đấng tự hữu” (Xh 14, 3). Và, “Chúa Cha đã giấu kín, không cho bậc khôn ngoan thông thái biết những điều này, nhưng lại mạc khải cho những kẻ bé mọn”

Chúng ta Kính sợ Chúa chứ không phải sợ sệt, sợ hãi. Chúa là Cha, luôn yêu thương, tha thứ. Chúa Thánh Thần nhắc nhở về thân phận nhỏ bé của chúng ta trước sự vĩ đại, tình yêu, sự quan phòng của Đấng tối cao. Khi chúng ta khiêm hạ, cởi mở tâm trí, lòng kính sợ chuyển biến thái độ của chúng ta từ thụ động, nhút nhát, thuần phục, nô lệ, trở nên thán phục, can đảm, hân hoan, hào hứng.

Vì sợ hãi mà tin là một hành vi tiêu cực. Chúa không muốn chúng ta sợ hãi, nhưng Người cũng “ngó mắt” cảnh báo chúng ta về tính ngoan cố và nguy hiểm của thế lực bóng tối. Khi một người sống trong tội lỗi, báng bổ Thiên Chúa, chỉ sống vì tiền bạc, danh lợi, quyền lực, thì ơn Kính sợ ngay lập tức cảnh báo “Hãy chú ý”! Bởi vì chỉ có tình yêu mới là vĩnh cửu, mọi thứ khác chấm dứt ở mộ phần.

Hãy cầu nguyện cùng Chúa Thánh Thần. Xin Người ban cho chúng ta ơn Kính sợ, cũng cố niềm tin, biết khiêm tốn cởi mở tâm hồn trước Chúa, sống tốt lành trong niềm hy vọng về một cuộc sống vĩnh cữu. Và cũng một điều ấy cho nhiều người khác…

Fx Lê Thanh Dũng – Saigon mùa trốn Covid.